Zgodnie z aktualną klasyfikacją chorób ICD -11 Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) autyzm funkcjonuje pod nazwą zaburzenia ze spektrum autyzmu ( Autism Spectrum Disorder – ASD) i obejmuje szeroką grupę zróżnicowanych cech rozwojowych, które wcześniej były klasyfikowane oddzielnie, m.in. jako zespół Aspergera czy autyzm atypowy. Nowa nomenklatura podkreśla kontinuum objawów oraz indywidualność funkcjonowania każdej osoby w spektrum, zamiast sztywnego podziału na odrębne jednostki diagnostyczne.

Według WHO autyzm jest zróżnicowaną grupą stanów związanych z rozwojem mózgu, charakteryzujących się przede wszystkim trudnościami w obszarze komunikacji społecznej oraz interakcji międzyludzkich, a także obecnością powtarzalnych wzorców zachowań, zainteresowań lub aktywności. Cechy te pojawiają się we wczesnym okresie rozwoju, jednak ich nasilenie i wpływ na codzienne funkcjonowanie mogą znacząco różnić się między osobami. Niektóre osoby w spektrum prowadzą w pełni samodzielne życie, inne wymagają stałego wsparcia.

Współczesne dane epidemiologiczne pokazują, że autyzm nie jest zjawiskiem marginalnym. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 1 na 127 osób na świecie znajduje się w spektrum autyzmu, co oznacza blisko 0,8% populacji globalnej. Najnowsze badania amerykańskie mówią o około 1 dziecku na 31, czyli ponad 3% populacji dziecięcej.

Wzrost liczby diagnoz wiąże się przede wszystkim z lepszą wiedzą specjalistów, zmianą kryteriów diagnostycznych oraz rosnącą świadomością społeczną, a nie z nagłym „pojawieniem się” autyzmu.

Najważniejsze cechy osób w spektrum autyzmu obejmują m.in.:

• Odmienny sposób komunikowania się i budowania relacji społecznych,
• Specyficzne przetwarzanie bodźców sensorycznych (nad- lub podwrażliwość),
• Potrzebę przewidywalności i rutyny,
• Intensywne, często bardzo pogłębione zainteresowania,
• Różnorodne profile poznawcze – od osób wymagających dużego wsparcia po osoby o ponadprzeciętnych zdolnościach w wybranych obszarach.

Szacuje się, że około 30-50% osób w spektrum autyzmu posiada współwystępującą niepełnosprawność intelektualną, przy czym według danych WHO średnio dotyczy to około połowy populacji osób autystycznych. Warto podkreślić, że niepełnosprawność intelektualna nie stanowi cechy autyzmu samego w sobie, lecz odrębne rozpoznanie, które może, ale nie musi współwystępować ze spektrum autyzmu.

Celem propagowania wiedzy o autyzmie nie jest jedynie zwiększanie liczby diagnoz, lecz przede wszystkim budowanie społeczeństwa bardziej świadomego, włączającego i wspierającego różnorodność neurologiczną. Edukacja społeczna sprzyja wcześniejszemu rozpoznaniu potrzeb rozwojowych, ogranicza stereotypy i stygmatyzację oraz umożliwia tworzenie środowisk – edukacyjnych, zawodowych i społecznych – dostosowanych do realnych możliwości i potencjału osób w spektrum autyzmu.

Światowy Miesiąc Wiedzy o Autyzmie przypomina więc nie tylko o wyzwaniach, ale także o konieczności zmiany perspektywy: od pytania „co jest nieprawidłowe?” ku pytaniu „jak stworzyć warunki, w których każda osoba może funkcjonować i rozwijać się zgodnie ze swoim neurotypem”.

2 kwietnia na całym świecie niebieskim kolorem podświetlone są różne ważne budynki oraz budowle, które przypominają o solidarności i wspólnocie z osobami z ASD. Przyjęło się, że kolor niebieski symbolizuje autyzm, ale w ostatnich latach symbolem autyzmu jest wielokolorowa pętla nieskończoności, która mówi o różnorodności oraz o tym, że wsparcie i zrozumienie dla osób w spektrum musi być ciągłe i wieczne.

W Malborku funkcjonuje od roku 1997 Specjalny Ośrodek Rewalidacyjno – Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem (w skrócie SORW).

• Prowadzi terapię na etapach: przedszkolnym, szkolnym i młodzieżowym,
• Realizuje zajęcia w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju
• Udziela wsparcia w punkcie konsultacyjnym dla rodziców zaniepokojonych rozwojem swoich dzieci,
• Dzieli się doświadczeniem z innymi placówkami,
• Organizuje kampanie informacyjne, wystawy, kiermasze, koncerty, konferencje,
• Realizuje przedsięwzięcia o charakterze integracyjnym
• Tworzy i realizuje projekty bilateralne z krajami takimi jak: Grecja, Litwa czy Ukraina
• Uczestniczy jako partner w projektach Erasmus Plus; zrealizowano projekt „I can do it”, obecnie realizuje projekt „Moving Without Barriers”;
• Posiada wyspecjalizowaną kadrę, która systematycznie pogłębia swoją wiedzę i praktykę, aby jak najlepiej prowadzić terapię z osobami ze sprzężoną niepełnosprawnością (autyzm i niepełnosprawność intelektualna),
• Uczniowie SORW biorą udział w zawodach sportowych, w kraju i za granicą. Konkurują z innymi osobami z niepełnosprawnościami w dyscyplinach takich jak: kajakarstwo, bocce, biegi, marsz Nordic Walking, tenis stołowy,
• Uczniowie SORW dzielą się również swoimi talentami: wokalnymi, aktorskimi, tanecznymi, zdobywają liczne wyróżnienia oraz nagrody,
• Uczą się rozwijać samodzielność i kompetencje społeczne, zdolności kulinarne, manualne oraz komunikacyjne,
• SORW corocznie bierze udział w obchodach Europejskiego Tygodnia Autyzmu oraz Światowego Miesiąca Wiedzy na Temat Autyzmu.

Plan obchodów Niebieskiego Miesiąca w Specjalnym Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym w Malborku. Patronat honorowy obejmuje Starosta Powiatu Malborskiego – Piotr Szwedowski.

1. 31 Marca – „Niebieski – kolorowy marsz” na plac króla Jagiellończyka, ubranie niebieskiej peleryny królowi,
2. Udekorowanie centrum miasta Malborka niebieskimi flagami,
3. Od 1 Kwietnia – Akcja „Niebieska - kolorowa Piątka” oraz wirtualny spacer w SORW
4. Od 1 do 29 Kwietnia – wystawa informacyjna na temat autyzmu oraz SORW w galerii Dekada
5. 1 kwietnia – wizyta uczniów w Starostwie Powiatowym
6. Od 2 Kwietnia - podświetlenie budynków Urzędu Miasta i Starostwa Powiatowego na niebiesko
7. 10 Kwietnia – wizyta uczniów SORW w Urzędzie Miasta
8. 15 Kwietnia – Integracyjne zajęcia w SP w Nowej Wsi
9. 18 Kwietnia – Piknik Rodzinny dla Autyzmu „Razem w Ruchu” (ul. Parkowa) + występy muzyczne z zaprzyjaźnionych przedszkoli oraz rozstrzygnięcie konkursu plastycznego
10. 24 Kwietnia – Niebieskie Igrzyska IWRD
11. 24 Kwietnia – koncert zespołu TRANSGRESJA w klubokawiarni „Ciekawa” dla społeczności SORW oraz młodzieży ze szkół ponadpodstawowych, g. 13:00

Informacja prasowa SORW dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w Malborku