Spotkanie rozpoczął dr hab. Janusz Trupinda, Dyrektor Muzeum Zamkowego w Malborku, który powitał przybyłych gości, w tym między innymi Panią Annę Olkowską-Jacyno Wicewojewodę Pomorską, Panią Elżbietę Rogowską Zastępcę Dyrektora Departamentu Dziedzictwa Kulturowego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pana Marka Charzewskiego Burmistrza Malborka oraz Pana Pawła Cywińskiego Pełnomocnika Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ds. Żuław Wiślanych.

Dlaczego celebrujemy powroty każdego najdrobniejszego elementu dawnego wyposażenia ze zbiorów malborskiego zamku? Takim pytaniem Pan Dyrektor przybliżył temat misji Muzeum Zamkowego w Malborku, czyli opowiadanie historii trzech zamków, tj. w Malborku, w Kwidzynie oraz w Sztumie. Z tej misji wynikają działania muzeum – pielęgnowanie pamięci o różnych okresach historycznych, a co za tym idzie, prowadzenie badań czy poszukiwanie utraconych zabytków. Jednym z takich zabytków jest właśnie głowa figury św. Jakuba, która razem z torsem postaci, przebywała na zamku od średniowiecza aż do lat powojennych, kiedy to zaginęła. „W jednym małym artefakcie zawarta jest cała historia zamku” – podsumował Pan Dyrektor. 

Przybyli na wydarzenie goście mogli bliżej zapoznać się z tematyką kolegium apostolskiego. Na kolejnym wystąpieniu dr Michał Kurkowski, Kustosz z Działu Sztuki i Rzemiosła Artystycznego Muzeum Zamkowego w Malborku, przedstawił nie tylko skład kolegium apostolskiego, ale i materiał jaki wykorzystano do przygotowania rzeźb oraz technikę jaką tu zastosowano. „Dwunastu apostołów w tej symbolicznej strukturze należy łączyć z liczbą dwunastu bram ozdobionych drogocennymi kamieniami w obrazie Niebieskiego Jeruzalem” – tłumaczył dr Kurkowski. 

Kolejną prelegentką była Pani Aleksandra Siuciak, koordynator projektu „Straty” z Muzeum Zamkowego w Malborku, która opowiedziała o zniszczeniach jakie powstały w trakcie ostrzałów artyleryjskich pod koniec II wojny światowej, w 1945 r. Pani Aleksandra przybliżyła temat odgruzowywania terenów zamkowych, a także prac jakie wykonał arch. Maciejowi Kilarski, który posegregował wydobyte zabytkowe elementy i detale architektoniczne. Właśnie w trakcie tych prac archeolog wykonał zdjęcie głowy figury Apostoła Jakuba Starszego – to była ostatnia fotografia głowy, dokumentująca jej obecność na zamku. „Być może niewielkie rozmiary tego elementu figury (29×23 cm) zachęciły do jej zabrania z zamku, bowiem już w roku 1958 w niewyjaśnionych okolicznościach artefakt ten znalazł się w domu aukcyjnym w Monachium. Stamtąd trafił do zbiorów Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze. Tors figury pozostał w Malborku.” – powiedziała Pani Aleksandra Siuciak. W dalszej części prezentacji zostały zaprezentowane kolejne losy głowy figury z finałem jakim było jej odzyskanie, przy wsparciu Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury Departamentu Dziedzictwa Kulturowego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Głos zabrała także Pani Anna Olkowska-Jacyno Wicewojewoda Pomorska, która podkreśliła wyjątkowość tego wydarzenia. „Odzyskaliśmy dziś nie tylko dzieło sztuki. Odzyskaliśmy dziś wiarę w to, że trzeba walczyć do końca. Sprawiedliwość, nawet ta dziejowa, w końcu nadejdzie” – powiedziała Pani Wicewojewoda Pomorska. 

Ostatnim gościem, który zabrał głos był Pan Marek Charzewski, Burmistrza Malborka, który wyraził radość i wdzięczność za powrót artefaktu do Malborka. Na koniec Pan Burmistrz nawiązał do wypowiedzi osób, które twierdzą: „Ja na zamku byłem tyle razy i widziałem wszystko” – te słowa, w świetle aktualnego wydarzenia, stały się nieaktualne. Głowa figury powróciła, a Pan Burmistrz wyraził nadzieję na kolejne sukcesy w odzyskiwaniu utraconego dziedzictwa. 

Po zakończeniu tej części spotkania Pan Dyrektor zaprosił przybyłych gości na Zamek Wysoki, gdzie w kościele odbyło się uroczyste odsłonięcie głowy figury. Znajduje się ona w gablocie, poniżej pozostałej części figury. Jest to spowodowane faktem, iż głowa znajduje się w Muzeum w formie depozytu. MZM czyni starania by docelowo głowa figury przeszła na własność Muzeum i trafiła na swoje miejsce, czyli na tors św. Jakuba.

Info i foto: Muzeum Zamkowe w Malborku

Zobacz Zamek na żywo: 

Zamek w Malborku na żywo. Malborska Madonna. Kliknij i zobacz na żywo: